Οινοτουρισμός στην Ελλάδα: Η πρώτη επαφή με μια απολαυστική ταξιδιωτική τάση

Από Βασιλική Θεοδωρίδου,

Ο οινοτουρισμός αποτελεί ένα μεγάλο κεφάλαιο του τουριστικού κλάδου και μια δυναμική ταξιδιωτική τάση, η οποία δημιούργει επιπρόσθετο ενδιαφέρον προς τη χώρα μας για επισκέπτες από όλο τον κόσμο, αλλά και για Έλληνες. Τα ελληνικά κρασιά είναι διεθνώς αναγνωρισμένα, με διακρίσεις και βραβεία σε πολλές ετικέτες, ενώ πολλά ελληνικά οινοποιεία παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον οινόφιλο επισκέπτη.

Πόσα γνωρίζουμε όμως εμείς οι ίδιοι για τον οινοτουρισμό στην Ελλάδα;

Ποιες είναι οι δυνατότητες και οι ευκαιρίες της χώρας μας να αναπτύξει αυτή την καθόλα εκλεπτυσμένη ταξιδιωτικη τάση και κατ’ επέκταση να αποτελέσει πόλος έλξης για οινοτουρίστες από όλο τον κόσμο;

To room5.trivago.gr συνομίλησε για τον οινοτουρισμό, τους Δρόμους του Κρασιού και τα επισκέψιμα οινοποιεία της Ελλάδας με τρεις ειδικούς, τους δημοσιογράφους οίνου Ντίνο Στεργίδη και Αργύρη Καλλιανιώτη από την εταιρεία οινικής επικοινωνίας Vinetum και τον συνεργάτη της, ειδικό στον οινοτουρισμό, Γιώργο Μακρή, τοπογράφο-μηχανικό και ψυχή της ιστοσελίδας www.winesurveyor.gr.

Η εταιρεία Vinetum είναι γνωστή για τις διάφορες εκθέσεις του κρασιού που οργανώνει εδώ και πολλά χρόνια, όπως το Οινόραμα και τα Διονύσια, για την κλαδική εφημερίδα «Αμπελοτόπι» που εξέδιδε για πολλά χρόνια και για τη συμμετοχή της σε πολλές δράσεις προβολής του ελληνικού κρασιού, μεταξύ των οποίων τη δημιουργία του περιεχομένου της εθνικής διαδικτυακής πύλης του ελληνικού κρασιού, www.newwinesofgreece.com. Αυτήν την περίοδο και μετά από την ολοκλήρωση της μελέτης για τη «Στρατηγική Μάρκετινγκ για τον Οίνο και τον Οινικό Πολιτισμό της Πελοποννήσου», η Vinetum έχει αναλάβει την υλοποίηση του προγράμματος χάραξης των Δρόμων του Κρασιού της Πελοποννήσου, τον προσδιορισμό των προδιαγραφών για τα επισκέψιμα οινοποιεία της περιοχής αυτής και την πιστοποίησή τους, σε συνεργασία με την Ένωση Οινοπαραγωγών Αμπελώνα Πελοποννήσου (ΕΝΟΑΠ).

 


Θα μπορούσατε να μας πείτε έναν ορισμό της έννοιας «οινοτουρισμός»;

Αργύρης Καλλιανιώτης: O επίσημος ορισμός για τον οινοτουρισμό σύμφωνα με το κράτος* είναι: Η ειδική μορφή τουρισμού που αφορά στην παροχή υπηρεσιών υποδοχής, ξενάγησης, φιλοξενίας και εστίασης σε χώρους λειτουργικά ενοποιημένους με οινοποιητικές ή και οινοπαραγωγικές εγκαταστάσεις, π.χ. αμπελώνες. Οι υπηρεσίες αυτές προσφέρονται συνδυαστικά με δραστηριότητες σχετικές με την αμπελοκαλλιέργεια και την οινική παραγωγή.

Γιώργος Μακρής: Η πληρέστερη απάντηση που έχω βρει είναι αυτή που δίνει η Δρ. Μαρία Αλεμπάκη στη διδακτορική της διατριβή περί οινοτουρισμού:

Πιο απλά και κατανοητά, οινοτουρισμός είναι μια μορφή τουρισμού ειδικού ενδιαφέροντος, που σχετίζεται με την επίσκεψη και ξενάγηση σε οινοποιεία, σε αμπελώνες, σε εκθέσεις οίνου, οινικά φεστιβάλ και άλλες συναφείς εκδηλώσεις, με τη γευσιγνωσία, την αγορά οίνων και άλλων αμπελοοινικών προϊόντων, στον τόπο παραγωγής τους. Προϋποθέτει το σχεδιασμό και την παροχή υπηρεσιών φιλοξενίας και εμπειριών αναψυχής, επιμόρφωσης και πολιτισμού με άξονα τον οίνο. Τα οινοποιεία είναι ένας από τους φορείς παροχής οινοτουριστικών υπηρεσιών.

οινοτουρισμος στην ελλαδα


Ποιο είναι το προφίλ του οινοτουρίστα;

Γ.Μ.: Στη διδακτορική διατριβή της περί οινοτουρισμού η Δρ. Μαρία Αλεμπάκη γράφει τα εξής:

Ο οινοτουρίστας είναι οπωσδήποτε τουρίστας ή ημερήσιος ταξιδιώτης, που στη διάρκεια της παραμονής του ή διέλευσης από την αμπελοοινική περιοχή επισκέπτεται οινοποιεία ή/και συμμετέχει σε σχετικές με τον οίνο εκδηλώσεις και δραστηριότητες, ανεξάρτητα από τον πρωταρχικό σκοπό της επίσκεψής του στην περιοχή και τους λόγους που την υποκίνησαν. Πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητό ότι οι οινοτουρίστες εκδηλώνουν διαφορετικό βαθμό ενδιαφέροντος, έχουν διαφορετικά επίπεδα γνώσεων και εμπειριών και αντιδρούν διαφορετικά, όχι μόνο απέναντι στο κρασί, αλλά και στο σύνολο των υλικών και των άυλων παραγόντων που έχουν να κάνουν με την εκάστοτε επίσκεψη.

 


Πώς ερμηνεύεται ο οινοτουρισμός για τη χώρα μας;

Ντίνος Στεργίδης: Ως μία «χαμένη ευκαιρία», προς το παρόν τουλάχιστον, αν θέλουμε να το δούμε ρεαλιστικά και ειλικρινά. Η γεωμορφολογία και οι υποδομές της Ελλάδας την καθιστούν προορισμό τεσσάρων εποχών, με τον πληρέστερο και πλέον ολοκληρωμένο τρόπο. Όμως, το ισχυρό αυτό πλεονέκτημα δεν έχει αξιοποιηθεί επαρκώς ως προς τον οινικό τουρισμό, παρότι μάλιστα ελάχιστα τμήματα των ηπειρωτικών ή νησιωτικών περιοχών της χώρας δεν διαθέτουν αμπελώνες.

Α.Κ.: Από την άλλη μεριά, συνεχώς ακούμε πως ο τουρισμός είναι η βαριά βιομηχανία της Ελλάδας. Μαθαίνουμε πως η τουριστική σεζόν της χώρας μας διαρκεί λίγο. Υπάρχουν παράπονα πως ο τουρισμός δε διαχέεται, δε μοιράζεται δηλαδή ισορροπημένα στις διάφορες περιοχές της χώρας και άλλα σχετικά. Ο οινοτουρισμός είναι ένα προϊόν που μπορεί να βοηθήσει πολύ σε όλες αυτές τις περιπτώσεις και είναι κρίμα να μην αξιοποιείται ανάλογα.

 


Ποια και πόση είναι η σημαντικότητα του οινοτουρισμού για την Ελλάδα;

Γ.Μ.: Είναι σίγουρα τεράστια και επειδή ακριβώς είναι σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητος, ας το δούμε αισιόδοξα: το πεδίο δόξης του οινοτουρισμού αναμένεται λαμπρό στο μέλλον. Στο κάτω-κάτω, ας μην ξεχνάμε πως μιλάμε για μία χώρα-παγκόσμιο τουριστικό προορισμό!

vineyard1 (1) οινοτουρισμος στην ελλαδα μετσοβο

Αμπελώνες στο Μέτσοβο


Ποια είναι η κατάλληλη περίοδος για το ταξίδι στους ελληνικούς αμπελώνες;

Ν.Σ.: Ουσιαστικά όλος ο χρόνος. Εξαρτάται βέβαια από το τί θέλει να δει ο επισκέπτης, κυρίως όσον αφορά στο αμπέλι, ο ετήσιος κύκλος του οποίου δίνει τελείως διαφορετικό τοπίο ανά εποχή και σε μεγάλο βαθμό, περιοχή. Την άνοιξη και το καλοκαίρι οι αμπελώνες είναι καταπράσινοι, το φθινόπωρο τα χρώματα αλλάζουν, καφετίζουν και σιγά σιγά τα φύλλα δίνουν τη θέση τους στο ξύλο, με το τοπίο να απογυμνώνεται. Το χειμώνα γίνεται πιο άγριο και σε περιοχές όπου χιονίζει, ειδυλλιακό. Ασφαλώς, πολλοί επισκέπτες θα θέλουν να επισκεφθούν τα οινοποιεία σε περίοδο τρύγου.

 


Δηλαδή τα επισκέψιμα οινοποιεία είναι πάντα ανοιχτά και η εμπειρία της επίσκεψης πάντα ίδια;

Ν.Σ.: Τα επισκέψιμα οινοποιεία είναι συνήθως ανοιχτά όλο το χρόνο και το ενδιαφέρον της επίσκεψης σε αυτά παραμένει αμείωτο όλες τις εποχές. Η περίοδος του τρύγου, από αργά το καλοκαίρι μέχρι τα μέσα περίπου του φθινοπώρου στην Ελλάδα, έχει μεν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ευνόητους λόγους, αλλά είναι ίσως και η πιο ακατάλληλη στιγμή για επισκέψεις από την πλευρά του οινοποιού. Για τα μικρά οινοποιεία καλό είναι να γίνεται μία προσυνεννόηση, αφού όλα δουλεύουν στο φουλ και η περίοδος είναι αρκετά επιβαρυμένη για τα οινοποιεία. Από πλευράς οινικής, καλύτερες είναι οι εποχές που ο επισκέπτης μπορεί να δοκιμάσει και κρασιά νέας εσοδείας, τουλάχιστον μετά το τέλος κάθε φθινοπώρου, όσον αφορά στη χώρα μας. Ωστόσο, στα οινοποιεία μπορεί κάποιος να βρει όλη τη χρονιά και κρασιά παλαιότερων εσοδειών. Οπότε, όλες οι εποχές του χρόνου ενδείκνυνται για επισκέψεις σε οινοποιεία, έχοντας βέβαια και τις διαφορές τους.

 


Ποια οινοποιεία θεωρούνται επισκέψιμα και πόσα είναι τέτοια στην Ελλάδα;

Γ.Μ.: Μιλώντας αδρά και καθαρά «οινικά», πέρα από νόμους και προδιαγραφές, επισκέψιμο μπορεί να θεωρηθεί κάθε οινοποιείο που έχει υποδομή για ενδεδειγμένη γευστική δοκιμή κρασιών, πράγμα όχι και τόσο δύσκολο και σπάνιο (π.χ. ένας χώρος γευσιγνωσίας, κατάλληλα ποτήρια και μερικά ακόμα σκέυη, ένας τρόπος διατήρησης σωστής θερμοκρασίας για τα κρασιά κ.λπ.) και βέβαια το κατάλληλο άτομο να την τρέξει και να κάνει την ξενάγηση. Αυτό τουλάχιστον ισχύει για τις απαιτήσεις φανατικών οινόφιλων. Αναφερόμενοι όμως σε βάθος και εύρος για οινοτουρισμό, λαμβάνοντας υπόψη και τον ανταγωνισμό ή τους νόμους, ο πύχης ανεβαίνει, ίσως και χωρίς όριο. Μιλάμε έτσι αφενός για κτηριακές τεχνικές και υποδομές (π.χ. τουαλέτες, ακόμα και για ΑΜΕΑ, πρόσβαση για ΑΜΕΑ, απολυμάνσεις, συγκεκριμένη σήμανση για διάφορες ενημερώσεις κ.λπ.). Αφετέρου, δεν ξεχνάμε την αισθητική, τόσο εξωτερικά, όσο και εσωτερικά του οινοποιείου, αλλά και διάφορες ιδιαιτερότητες (π.χ. η ύπαρξη μουσείου κρασιού ή άλλου κτίσματος, π.χ. παραδοσιακού), που μπορεί να συμπληρώνουν το πακέτο. Σημαντικότατος όμως παράγοντας δεν παύει να είναι ο ανθρώπινος, αφού η ξενάγηση κατά την επίσκεψη είναι ίσως το πλέον νευραλγικό σημείο αυτής, ανεξαρτήτως υποδομών και αισθητικής.

Α.Κ.: Μέχρι πρότινος δεν υπήρχε ουσιαστικό πλαίσιο για το τι σημαίνει επισκέψιμο οινοποιείο, αφού μόλις πρόσφατα δόθηκαν νομικά οι προδιαγραφές του, οι οποίες εξαντλούνται σε τεχνικά κυρίως θέματα και αυτά κάποιες φορές λεγμένα μάλλον ασαφώς. Ωστόσο, πολλά οινοποιεία της Ελλάδας, συχνά και με προσβάσιμους ή διαθέσιμους για επίσκεψη αμπελώνες, είναι από κάθε άποψη ενδιαφέροντα προς επίσκεψη. Σίγουρα ξεπερνούν δε τα μισά από τα περίπου 700 της Ελλάδας, ίσως και κατά πολύ. Σε κάθε περίπτωση, ένα οινοποιείο για να θεωρείται ευρέως επισκέψιμο πρέπει να έχει εύκολη πρόσβαση, κατάλληλους χώρους υποδοχής, να κάνει χρήση κατάλληλου εξοπλισμού για γευστικές δοκιμές κρασιού, να εξασφαλίζει τουλάχιστον αξιοπρεπείς και ασφαλείς ξεναγήσεις στους χώρους του και να τηρεί βέβαια τα ισχύοντα περί υγιεινής και ασφάλειας, σε κάθε επίπεδο που το αφορά.

 

οινοτουρισμος στην ελλαδα αβερωφ

Κελάρι οινοποιείου «Αβέρωφ», Μέτσοβο

 


Ποιες είναι οι δυνατότητες εξέλιξης και ανάπτυξης του οινοτουρισμού στην Ελλάδα;

Γ.Μ.: Τεράστιες, αν όχι απεριόριστες, μιλώντας βέβαια σε ό,τι αφορά τον έτσι κι αλλιώς περιορισμένο σχετικά όγκο των οινοτουριστών ή έστω των ενδιαφερόμενων για τον οίνο τουριστών (δύο διαφορετικά πράγματα), που ωστόσο είναι μεγαλύτερος από αυτόν κάποιων άλλων μορφών θεματικού τουρισμού. Τεράστιες από την εξής άποψη: Η Ελλάδα είναι έτσι κι αλλιώς ένας από τους πολύ σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς του κόσμου, οπότε κάθε μορφή θεματικού τουρισμού που προσφέρεται και ενδείκνυται για τη χώρα μας, με τη σωστή αντιμετώπιση, έχει κάθε προδιαγραφή να πετύχει. Μιλώντας για τουρισμό σχετικό με το αμπέλι και το κρασί, που στην Ελλάδα έχουν τόσο μακρά ιστορία και παράδοση, λαμπρό παρόν και όπως φαίνεται και ανάλογο μέλλον, το συμπέρασμα βγαίνει από μόνο του…

 


Τι είναι οι Δρόμοι του Κρασιού; Υπάρχουν στην Ελλάδα και πώς μπορούμε να τους βρούμε;

Α.Κ.: Δρόμοι του Κρασιού είναι οι διαδρομές που ενώνουν τα οινοποιεία κάθε αμπελοοινικής-οινοπαραγωγικής περιοχής. Για οινο-τουριστικούς λόγους διανθίζονται συνήθως με σημεία ενδιαφέροντος (π.χ. αξιοθέατα), άλλους προορισμούς που προφανώς ενδιαφέρουν έναν οινοτουρίστα (χώροι εστίασης, κάβες, καταστήμα τοπικών τροφίμων κ.λπ.) και βέβαια καταλύματα, ενώ κάποτε και με υπο-διαδρομές ειδικού ενδιαφέροντος (π.χ. με βάση το κάλλος του τοπίου). Στην Ελλάδα υπάρχουν, αλλά όχι τόσο οργανομένα όσο σε άλλες οινοπαραγωγικές χώρες ή περιοχές του κόσμου. Πρωταγωνιστές στην προσπάθεια αυτή είναι σαφώς οι οινοπαραγωγοί της Βορείου Ελλάδος (www.wineroads.gr), που καλύπτουν και κάποιους από την κεντρική Ελλάδα, ενώ ακολουθούν αυτοί της Κρήτης (www.winesofcrete.gr). Άλλοι δρόμοι είναι αυτοί της Αττικής (www.wineroadsofathens.com). Αυτήν την περίοδο, κατόπιν ολοκληρωμένης μελέτης, ετοιμάζονται οι Δρόμοι του Κρασιού της Πελοποννήσου, που θα αποτελέσουν μία προσπάθεια δημιουργίας και αποτύπωσης ολοκληρωμένου οινοτουριστικού προϊόντος. Μία γενική άποψη για τον οινοτουρισμό όλης της Ελλάδας μπορεί κάποιος να πάρει στην εθνική διαδικτυακή πύλη της Ελλάδος για το αμπέλι και το κρασί, Νew wines of Greece.

* Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της 30ης Ιουλίου 2014 (φύλλο 155, νόμος 4276, Κεφάλαιο Δ΄, Ειδικές Μορφές Τουρισμού, άρθρο 25)

 


Μερικά λόγια για τον κάθε συνεντευξιαζόμενο

Αργύρης Καλλιανιώτης - Ντίνος Στεργίδης - Γιώργος Μακρής οινοτουρισμος στην ελλαδα

Αργύρης Καλλιανιώτης – Ντίνος Στεργίδης – Γιώργος Μακρής

Ο Αργύρης Καλλιανιώτης είναι δημοσιογράφος οίνου και διευθυντής έργων στην εταιρεία οινικής επικοινωνίας Vinetum. Ανάμεσα σε άλλα, διηύθηνε τη δημιουργία τουπεντάγλωσσου περιεχομένου της επίσημης διαδικτυακής πύλης για το ελληνικό κρασί, www.newwinesofgreece.com, ήταν αρχισυντάκτης της κλαδικής εφημερίδας οίνου και αμπέλου «Αμπελοτόπι», αρθρογράφος σε διάφορα έντυπα και διαδικτυακά μέσα για τη γεύση και το κρασί και επίσημος δοκιμαστής κρασιών της ομάδας για τα κρασιά-πρεσβευτές της Ελλάδας στο εξωτερικό. Είναι επίσης καθηγητής μουσικής στο Εθνικό Ωδείο και μουσικοσυνθέτης.

Ο Ντίνος Στεργίδης είναι δημοσιογράφος οίνου, ιδιοκτήτης της εταιρείας οινικής επικοινωνίας Vinetum και διοργανωτής των μεγάλων εκθέσεων οίνο
υ της Ελλάδας, Οινόραμα και Διονύσια. Ανάμεσα σε άλλα, διατέλεσε οινικός σύμβουλος στη δημιουργία της επίσημης διαδικτυακής πύλης για το ελληνικό κρασί, www.newwinesofgreece.com, εκδότης της κλαδικής εφημε ρίδας οίνου και αμπέλου «Αμπελοτόπι», αρθρογράφος σε διάφορα έντυπα και διαδικτυακά μέσα για τη γεύση και το κρασί και επίσημος δοκιμαστής κρασιών της ομάδας για τα κρασιά-πρεσβευτές της Ελλάδας στο εξωτερικό. Είναι επίσης πολεοδόμος/χωροτάκτης.

Ο Γιώργος Μακρής είναι ο δημιουργός της ιστοσελίδας Wine Surveyor – Οινικές εξερευνήσεις (www.winesurveyor.gr). Ασχολείται συστηματικά και επί μακρόν με την καταγραφή ελληνικών αμπελώνων και οινοποιείων. Έχει αρθρογραφήσει σχετικά σε διάφορα μέσα («Αμπελοτόπι», «ΓΕΩ» Ελευθεροτυπίας κ.ά.), έχει πολυετή πείρα σε θέματα οινοτουρισμού και στατιστικών του ελληνικού αμπελοοινικού τομέα και ήταν ο συντάκτης του κεφαλαίου «οινοτουρισμός» στην επίσημη διαδικτυακή πύλη για το ελληνικό κρασί, www.newwinesofgreece.com. Είναι επίσης αγρονόμος-τοπογράφος μηχανικός και επιστημονικός συνεργάτης του ΕΜΠ.

 


Διαβάστε ακόμα: